Ardeşen Ortaalan Köy Resimleri

[SuVaRi]

Ortaalan, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.



Tarihçe

Ortaalan köyü hakkında çok sağlıklı bilgi olmamasına rağmen köyün Osmanlı Döneminde Kurulduğu bilinmektedir.Bu gerçeğin yanı sıra özellikle köyün aşağı bölümlerinde Osmanlı döneminde önce Rum ve Ermeni yerleşimcilerin olduğu gerçeğini o dönemden kalma şarap küpü kalıntılarından görüyoruz. Yani köyün ilk sakinleri Rum ve Ermeniler. Fakat Osmanlının Trabzonu fethetmesiyle başlayan süreçte 1600 lü yılların sonlarında ya da 1700 lü yılların ortalarında bu bölge arazisi tımar sistemi çerçevesinde Osmanlı ordusunda yararlılıklar gösteren bir paşaya tahsis edilmiştir. Bu gün bu Osmanlı paşasının soyundan gelenler TİRYAKİ ler olarak anılmaktadır.Yine daha sonraları Osmanlı'nın islamlaştırma politikasının bir devamı olarak Türkmen boylarından olan Köröğlular, ulema sınıfı ile islamlaştırma politikasına katkıda bulunmak için sarallar ve dini bir ünvana sahip olan Loloğlu-şeyhoğlular ,Osmanlı yönetim erkinde çok önemli hizmetleri olan kethüdaoğulları ,Kanoğlular, Semizoğulları ve Tanoğulları gibiTürkmen asıllı sülaleler bu köye yerleşti- yerleştirildi ve süreç içinde bu köy bir Türkmen köyü olarak diğer Türkmen sülalelerce de yerleşim yeri haline getirildi.

Köyün eski adının da (Ortaköy) Türkçe olması bu köyün bağımsız yerleşim birimi haline gelmesindeki Türkmen etkisini açıkça göstermektedir. Köyün adının kökeni onun coğrafi görünümüdür.Ortaalan köyü coğrafi olarak sur gibi tepelerle çevrili bir düzlüğe benzer.Bundan ötürü önce ortaköy daha sonra ortaalan köyü adını almıştır.

Bu köy cumhuriyete sahip çıkan, Sarıalioğlu Ali Efendi gibi büyük alimi ile de tanınmaktadır. Ali Efendi yıllarca Süleymaniye, Fatih ve Beyazıt medreselerinde eğitim aldıktan sonra Dersiam( profesör ) ünvanı alarak mezun oldu. Cumhuriyetle birlikte yapılan üniversite reformu çerçevesinde yeni eğitsel süreçte kendini halkını aydınlatmaya ve cumhuriyetin kazanımlarına sahip çıkmaya yönlendirdi. Yine bu çerçevede Süleymaniye ve Fatih Medreselerinde yetişmiş olan ve Köyün Eski Muhtarı Kethüdaoğlu Ahmet Efendinin oğlu Kethüdaoğlu Mustafa Efendi'yi de unutmamak gerekir.Müderris olan Kethüdaoğlu Mustafa Efendi Adli Reform ve eğitim reformu sürecinde sahib olduğu kazanımları kaybetmesine rağmen bölgede ilkokul öğretmenliği yaparak pek çok kişinin tahsil görmesine ve okuma yazma öğrenmesine katkıda bulunmuştur.Bu ikilinin yöre halkının aydınlanmasındaki katkıları asla gözardı edilemez. Ardeşen Ortaalan köyü ilçenin eğitim seviyesi en yüksek yerleşim yerlerinden biridir.Köyün bu duruma gelmesinde bunların çok büyük emekleri vardır.

Kültür
Köyün gelenek ve görenekleri çoğunlukla Laz kültürünün etkisi altındadır.Düğünler çoğunlukla yöresel oyunları içeren ve tulum çalınarak oynanan horon oyunu ile gerçekleşir.Düğünlerde silah atmak yöresel kültüre ait olan ama yavaş yavaş terkedilen özellikler arasındadır.Gelin evden çıkarken gelin tarafı damat tarafından bir miktar para alır ve bunu da çoğunlukla çocuklar yapar.Düğün öncesi kına gecesi düzenlemek köy adetleri arasındadır. Yakın zamanlara kadar fındık toplama mevsiminde köy halkı her gece bir evde toplanıp bir yandan eğlenip bir yandan da ev sahibinin toplanmış fındıklarının kabuklarından ayrılması işine yardım ederlerdi. Eskiden düğünler çoğunlukla evlerde yapılırken günümüzde daha çok düğün salonlarında yapılmakta ve geleneksel motifler ne yazıkkı gittikçe ortadan kalkmaktadır.

Yöresel çalgı aracı olarak çoğunlukla tulum çalınmaktadır. Ölüm sonrasında cenaze törenleri genellikle 3 gün sürer ve bu süre içinde cenaze evi taziyeleri kabul eder.Cenaze törenine Bgara ( ağlama) adı verilir. Ve cenaze evinin kadınları '' okkoreshu'' adı verilen ağıtlar yakarlar.

Köyde Yaşlılar sadece lazca, orta yaşlılar ve gençler ise türkçe ve lazca beraber konuşmaktadırlar.

Köyde mısır unu ayran ya da süt karışımı ile yapılan '' centuseri'' denilen bir yemek vardır. Bunun yanı sıra lahana ezmesi olarak yapılan lu zeri'' ve yine yaklaşık aynı malzemeden yapılan '' termoni'' dile getirmeye değer yemekler arasındadır.

Yöresel türkü olarak ta türküsü ileholoti ko goladu rakkanepe dumani'' adlı lazca söylenen türkü meşhurdur. Son yıllarda artık çok ender görülmekle birlikte köyde Atma Türkü adı altında iki veya daha fazla kişiyer arasında bir laz ezgisi ile doğaçlama sözlerle türkülerin söylendiği esprili atışmalardan oluşan yerel eğlenceler çok önemlidir.

Köyün kültürel değerlerini özellikle müzik boyutuyla ortaya çıkaran Ayhan ve Engin Alptekin kardeşleri dile getirmek gerekir. Bu ikili Laz müziğini yer yer taverna üslübuyla yer yer de halk müziği formatında tanıtarak Türkiyenin kültürel zenginliklerine çok önemli katkılarda bulunmuşlardır.

Köyün yaşlıları ağaç parçalarından sepetler örebilirler. Bir bileme aracı olarak kullanılan tekerleğe benzeyen taş bileyici aleti olan çosta '' anılmaya değer unsurlardan biridir.

Köyde bazı kişiler atmacacılık adı verilen yerel avcılık uğraşıyla meşguldürler.

Köyde evde ve tarlada çalışma ve toplanan mahsülleri taşıma işi ağırlıklı olarak kadınlar tarafından yapılmaktadır. Ailelerin önemli kararlarında kadınlar çok etkendirler.

Köyün kültür seviyesi oldukça yüksek olduğundan çevre köylerde okumuş köy veya öğretmenlerin köyde çok olmasından dolayı da öğretmen köyü olarak anılmaktadır. Köyde öğretmenlerin haricinde pek çok meslek gurubunda okumuş insanlara rastlamak mümkündür.

Coğrafya
Rize iline 58 km, Ardeşen ilçesine 12 km uzaklıktadır.

Köy kapladığı alan açısından Ardeşenin en geniş köylerinden biridir. Köy coğrafi olarak bir yükskçe at nalıyla çevrilmiş bir alanı andırır. Köyün içinde bulunan en önemli akarsu trasa dere adı verilen dere dir.Köyün en tüksek tepesi şke rakkani adı verilen yerdir. Geniş bir yaylası yoktur ama düzlük açısından bağkuçhe ve issina düzlükleri kayda değerdir. Merzeler çoğunlukla mzurgimsuli, mandreohhoro, gori, shemona bölgelerinde bulunur.

Köyde issine mevkiinde Nuri dayı pınarı adı verilen meşhur bir soğuk suyu vardır.

Köyün bitki örtüsünün büyük bir kısmı kızılağaç ve gürgen ağaçlarıyla kaplıdır. Köyün coğrafi anlamda yaylası ve otlağı olmamasına rağmen, Bağkuçhe ve İssina bölgeleri geniş otlak alanlarıyla köylünün yaylacılık ihtiyacını kısmen karşılamaktadır. Eskiden İneklerin ahırdaki zeminlerinin kuruluklarının sağlanması adına istifade edilen eğrelti otları günümüzde hayvancılığın azalmasıyla kullaılmaya kullanılmaya doğal haline bırakılarak yüksek alanlara yayılmıştır. Köy içi yolar kısmen yeterli olup bazı bölgelerde evlere kadar yolun gitmemesi yeni yolların yapılma ihtiyacını beraberinde getirmektedir.Köyün kasabaya ulaşımı köyün altından yukarıya doğru çıkan bir anayolca sağlanmaktadır.

İklim
Köyün iklimi, Karadeniz iklimi etki alanı içerisindedir.



Ekonomi
Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Çay ve fındık,kivi,köyün temel geçim kaynağıdır. Köydeki hayvancılık ailelerin ihtiyacını karşılamak amacıyla yapılır. Hayvancılıkta çoğu kez inek ve tavuk beslenir.Köyün yaşlı kadınları aile tüketiminin fazlası olan yağ ve yöresel peynir olan minci yi ilçenin salı pazarında satışa sunarlar. Eskiden köy geçiminde önemli bir kalem olan fındık ve mısır tarımı oldukça azalmıştır. Bunun yerini kısmen kivi zıraatı almaktadır.

Altyapı bilgileri
Köyde, ilköğretim okulu mecut olup uzun zaman kullanılmaması sebebiyle harabeye dönmüş olup eğitimde taşımalı sistem uygulanmaktadır.Köyün içme suyu iki ana hattan sağlanmakta olup, kanalizasyon şebekesi yoktur. PTT şubesi vardır ancak PTT acentesi yoktur. Sağlık ocağı vardır ancak kullanılmamaktadır ve sağlık evi yoktur. Köye ayrıca ulaşımı sağlayan yol asfalt olup köyde elektrik ve sabit telefon vardır.Köyün bir camisi mevcuttur.

[SuVaRi]