Dostluk-cicero(denemeler)

[SeLDiNa]

DOSTLUK

... Dostluk konusunda düsündüðüm zaman, hep þu noktayi gözönünde tutmali diye düsünürüm: Acaba dostluðu aratiran sebep güçsüzlük veya ihtiyaç midir? Acaba karsilikli yardýmlaþmaya giriþirken insanlarýn amacý tek baþlarýna pek baþaramayacaklarý þeyi bir baþkasýnýn yardýmýyla elde etmek, sýrasý gelince karþýlýðýný yapmak mýdýr? Yoksa bu yardýmlaþma dostluðun özelliðidir de, dostluðun daha derin, daha asil, sýrf doðanýn (tabiatýn) yarattýðý baþka bir neden mi vardýr? Dostluða adýný veren sevgi, insanlarýn yakýnlýk duygularýyla birbirine baðlanmasýnda baþlýca nedendir. Çünkü çýkarlar çok kez kendine dost süsü veren ve durum gerektirdiði için saygý, ilgi gösteren insanlardan bile elde edilebilir, oysaki dostlukta hiçbir þey yalan ve yapmacýk deðildir, her þey gerçektir ve içten gelir. Bu yüzden, sanýrým, dostluðu gereksinme (ihtiyaç) deðil, doða yaratýr. Dostluðun doðuþunda, ondan ne çýkarlar elde edileceði düþüncesinden çok, ruhlarýn sevgi ve baðlanmasý var...

Birçoklarý kendilerinin yapamayacaklarý þeyleri dostlarýnda aramaktan -haydi sýkýlmýyorlar demeyeyim de- hataya düþüyorlar diyeyim. Dostlarýna vermedikleri þeyleri onlardan istiyorlar. Halbuki önce iyi insan olmak, sonra kendine benzeyeni aramak doðru olur. Deminden beri söylediðim sürekli bir dostluk ancak þu kimseler arasýnda saðlamca kurulur: Yakýnlýk duygularýyla birbirine baðlanmýþ insanlar önce baþkalarýnýn esiri olduðu ihtiraslarý yenecekler, sonra doðruluk ve adaleti sevecekler, birbirleri için her þeyi yapacaklar, ama birbirlerinden þerefli ve doðru olmayan hiçbir þeyi istemeyecekler, aralarýnda yalnýz sevgi ve beðenme deðil, saygý da bulunacak. Çünkü dostluktan saygýyý kaldýran onun en büyük süsünü kaldýrmýþ olur. Bunu sananlar, tehlikeli þekilde yanýlýrlar. Doða, dostluðu erdemin yardýmcýsý olsun diye vermiþtir, hatalarýn yardakçýsý olsun diye deðil, onun amacý þudur: erdem tek baþýna en yüksek katýna eriþemediðine göre, ortaya baþkasýyla birleþip ortak olarak eriþsin. Bu türlü bir birlik bazý insanlar arasýnda, var olmuþ veya olacak ise, bu, onlarý katýksýz iyiliðe götürecek en iyi ve en mutlu birlik sayýlmalý. Ýþte, bence, insanlarýn peþinde koþmaya deðer sandýklarý her þeyi, þerefi, ünü, ruhun sükunet ve sevincini içine alan birlik, bu birliktir. Bütün bunlar var olunca, hayat mutluluk doludur.

Cicero